LIÊN MINH HỢP TÁC XÃ TỈNH THÁI NGUYÊN

Bài 1: “ Chìa khóa” để phát triển kinh tế

Kinh tế nông thôn phát triển khi HTX tích cực hỗ trợ người dân làm tốt từ sản xuất đến tiêu thụ nông sản thông qua các dịch vụ cung ứng đầu vào và đầu ra, giúp giải bài toán được mùa, mất giá.

Thực tế đã chứng minh, nếu không có sự tham gia của HTX, sản xuất sẽ gặp không ít khó khăn. Thời gian gần đây vai trò của các HTX ngày càng được nâng cao trong việc thúc đẩy kinh tế nông thôn. Bằng việc cung ứng các dịch vụ nông nghiệp giúp bà con yên tâm sản xuất, cũng như giúp người dân và doanh nghiệp tìm thấy nhau...

Còn nhiều khó khăn

HTX trồng cam Văn Yên, xã Mường Thải (huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La) sở hữu 15ha cây ăn quả gồm cam vinh, cam đường canh, bưởi da xanh, bưởi diễn, sản lượng đạt hơn 200 tấn quả/năm. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, HTX gần như ngừng hoạt động do gặp khó khăn về “đầu ra” và vốn quay vòng sản xuất. Giám đốc HTX trồng cam Văn Yên Nguyễn Văn Ngân chia sẻ, do ảnh hưởng của dịch Covid-19 và biến đổi khí hậu..., việc vận chuyển hàng hóa trong và ngoài tỉnh gặp khó khăn, hàng tồn đọng nhiều, HTX không thể thu hồi vốn, kéo theo sự đổ vỡ chuỗi liên kết sản xuất giữa người dân và HTX.

Thiếu một chiến lược sản xuất, nguồn vốn để đầu tư cũng là điểm yếu của nhiều HTX nông nghiệp hiện nay. Có mặt tại HTX nông nghiệp Phú Ngãi, xã Phú Ngãi, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre, tận mắt chứng kiến khu nhà xưởng của HTX, chúng tôi mới thấy hết những khó khăn và sự khát vốn cho đầu tư ở một đơn vị được xem là ăn nên làm ra của địa phương.

Từng là một đơn vị sản xuất lúa, rau màu và cung ứng dịch vụ nông nghiệp như: phân bón, kinh doanh máy cấy… nhưng lại thiếu vốn để đầu tư các loại máy: xới, gặt, cuộn rơm, sấy... Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX nông nghiệp Phú Ngãi Mai Văn Kháng cho biết: “HTX chỉ có vốn điều lệ 530 triệu đồng, nên không thể đầu tư mua sắm các loại máy móc khác để làm trọn gói các khâu dịch vụ”.

Thực tế đã chứng minh, HTX chính là một mắt xích quan trọng trong phát triển nông nghiệp và nông thôn. Nhưng nếu không có một chiến lược phát triển bài bản, chắc chắn các HTX sẽ không thể tiến xa và càng không thể thích ứng được với những đòi hỏi, yêu cầu khắt khe của nền kinh tế thị trường. Điều đó đồng nghĩa với việc sẽ không có cơ hội nhận chuyển giao công nghệ và thu hút đầu tư vào HTX nói riêng, nông nghiệp, nông thôn nói chung.

Sát cánh, hỗ trợ nông dân

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến hết năm 2022, cả nước có khoảng 19.500 HTX nông nghiệp. Trong đó, số HTX hoạt động hiệu quả đang ngày càng tăng do đã thích ứng được với những điều kiện khắt khe của kinh tế thị trường. Bên cạnh sự nhanh nhạy trong thay đổi tư duy sản xuất, tận dụng tối đa những lợi thế vùng miền, HTX còn làm tốt dịch vụ hậu cần, giữ thế chủ động trong sản xuất, tiêu thụ nông sản, từng bước tạo thế mạnh về kinh tế cho HTX và xã viên.

Hợp tác xã nông nghiệp Thới Thạnh, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre thu gom nông sản của thành viên.

Ghi nhận tại HTX dịch vụ nông nghiệp Tân Phong, thị trấn Tân Thanh, huyện Thanh Liêm (Hà Nam), nơi đang hỗ trợ sản xuất rất tốt cho người dân mới thấy vai trò quan trọng của HTX trong việc khắc phục tình trạng thiếu nhân lực và bỏ hoang đất sản xuất. Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Tân Phong Lê Văn Luân cho biết, HTX chúng tôi phục vụ cho 6 tổ sản xuất cho thị trấn Tân Thanh, về mô hình mạ khay máy cấy, chúng tôi thành lập từ năm 2022, hiệu quả rất thực tế đã giảm được tình trạng cỏ ma, đặc biệt, chỉ với 40 phút một máy cấy đã hoàn thành được một mẫu ruộng, giảm đáng kể ngày công cho người lao động, rất phù hợp với tình trạng thiếu lao động làm nông nghiệp như hiện nay, hạn chế tình trạng người dân bỏ ruộng hoang.

HTX nông nghiệp Thới Thạnh, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre cũng được biết đến là đơn vị điển hình của địa phương thực hiện rất tốt việc thu gom nông sản của nông dân. Hiện HTX đang sở hữu 150ha dừa hữu cơ và liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm từ dừa và các nguyên liệu đầu vào với các hộ dân trong vùng. Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX nông nghiệp Thới Thạnh Trần Quốc Ửng cho biết: “Quy trình canh tác dừa hữu cơ của công ty được kiểm soát chặt chẽ bởi chuyên gia người nước ngoài do đối tác là Công ty dừa Lương Quới thuê nên luôn bảo đảm chất lượng để xuất khẩu và giá thu mua luôn cao hơn giá thị trường khoảng 20%.

Ngoài thu mua dừa thành phẩm, HTX còn ký hợp đồng liên kết đầu vào với công ty phân bón hữu cơ tại tỉnh Bình Định, công ty thuốc bảo vệ thực vật sinh học tại TP Hồ Chí Minh để cung ứng cho thành viên với giá gốc của công ty nên thành viên HTX và người dân rất yên tâm sản xuất. Nông dân Phạm Văn Hà là thành viên HTX, chủ của 1,7ha dừa đạt chuẩn hữu cơ cho biết: “ Ba năm nay, đầu vào, đầu ra sản phẩm quả dừa rất ổn định do được HTX bao tiêu. Hiện nay, người dân sử dụng phân hữu cơ với giá gốc tại công ty và được cán bộ chuyên môn tập huấn kỹ thuật ủ phân hữu cơ tại nhà để sử dụng cho nên rất yên tâm sản xuất”.

Thời gian gần đây vai trò của các HTX ngày càng được nâng cao trong việc thúc đẩy kinh tế nông thôn. Bằng việc cung ứng các dịch vụ nông nghiệp giúp bà con yên tâm sản xuất, cũng như giúp người dân và doanh nghiệp tìm thấy nhau...

Hiện tại, HTX giải quyết việc làm cho 30 lao động là thành viên HTX và người dân tại địa phương. Bà Trần Ngọc Phấn, 56 tuổi (ngụ tại địa phương) cho biết, từ khi HTX nhận làm gia công dừa cho công ty nên tôi và nhiều người dân ở đây có việc làm ổn định với tiền công khoảng 300 nghìn đồng/ngày. Tôi rất phấn khởi và hài lòng với cuộc sống hiện tại.

Sát cánh cùng xã viên, tổ chức chặt chẽ hoạt động sản xuất, tham gia trực tiếp từ khâu đầu đến khâu cuối của sản phẩm cũng là thế mạnh của HTX dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Sunfood Đà Lạt tỉnh Lâm Đồng (Sunfood Dalat CO.OP). Hiện HTX đang sở hữu 220ha trồng rau đạt chuẩn VietGAP. Bình quân mỗi ngày HTX cung ứng hơn 10 tấn nông sản tới 600 cửa hàng, siêu thị, điểm liên kết, doanh nghiệp hợp tác tại 36 tỉnh, thành phố trong cả nước. Ngoài ra HTX cung cấp cây giống, phân bón, quy trình sản xuất khép kín cho các thành viên và các hộ nông dân liên kết trên địa bàn.

Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Sunfood Đà Lạt Phạm Ngọc Thạch cho biết, HTX tiêu thụ được khối lượng sản phẩm lớn và ổn định như vậy là nhờ thực hiện tốt khâu quảng bá, khẳng định chất lượng, kết nối bao tiêu sản phẩm với 31 HTX, 10 công ty và hàng chục nông hộ trong và ngoài tỉnh. Trong thời gian tới, Sunfood Đà Lạt CO.OP đặt mục tiêu mở rộng liên kết sản xuất, đa dạng mặt hàng nông sản trên 63 tỉnh, thành phố trong cả nước để đạt được từ 2.000 đến 5.000 sản phẩm trong khoảng hai năm tới.

Những thành công của các HTX cho thấy năng lực của các HTX đã được nâng lên. Từ đó tăng năng lực kinh tế của từng thành viên trong HTX, người dân địa phương góp phần thực hiện thành công tiêu chí thứ 13 về thu nhập trong xây dựng NTM.

Bài 2: Nâng cao hiệu quả hoạt động

Bên cạnh những kết quả đạt được, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, các hợp tác xã (HTX) phát triển vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Dẫn đến việc chưa thu hút được đông đảo người dân tham gia, nguyên nhân là do năng lực nội tại của các HTX vẫn chưa đủ lớn, lợi ích mà các HTX mang lại cho các thành viên chưa nhiều...

Để các HTX thật sự là điểm tựa của người dân trong thời kỳ mới cần có những chính sách phù hợp, quan tâm và đầu tư bài bản về nguồn lực, con người, khoa học công nghệ, thông tin thị trường...

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hiện nay nhiều HTX trong lĩnh vực nông nghiệp đã chuyển đổi hoạt động theo xu hướng mô hình dịch vụ tổng hợp, đa ngành, đa nghề, có sự gắn kết hiệu quả hơn với doanh nghiệp để tham gia chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực của địa phương.

Đến thăm HTX nông nghiệp tổng hợp An Phú, xã Hiệp An, huyện Đức Trọng (Lâm Đồng), mới thấy sự năng động, nhạy bén khi ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến trên những trang trại rau.

Thành lập từ năm 2004, HTX hiện có 60 hộ liên kết sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn VietGAP và nông nghiệp 4.0 trên diện tích hơn 60ha; sản lượng rau mỗi năm hơn 1.000 tấn. Các loại sản phẩm của HTX đang được tiêu thụ qua các hệ thống siêu thị trên toàn quốc, các cơ sở chế biến, nhà hàng, khách sạn và xuất khẩu thông qua đơn vị ủy thác.

HTX thực chất ký hợp đồng trước khi sản xuất nên bảo đảm đầu ra ổn định. Cụ thể là trước khi sản xuất, chúng tôi đã ký hợp đồng, bán 50% sản phẩm rồi. Chúng tôi chọn những đối tác uy tín để ký hợp đồng trước, với mức giá ổn định nên quá trình đầu tư, sản xuất yên tâm hơn.

Giám đốc HTX Lê Văn Ba

Khi nông dân liên kết với HTX sẽ được hỗ trợ về vốn, quy trình canh tác, kỹ thuật chăm sóc, cũng như bao tiêu sản phẩm. Với đầu ra ổn định, giá cả hợp lý, các thành viên và hộ liên kết sẽ tập trung sản xuất theo quy chuẩn để tăng lợi nhuận.

Mới thành lập năm 2022, HTX Hoàng Trà, xã Phù Vân, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam đã khắc phục khó khăn của một HTX mới, ít thành viên, sớm ổn định tổ chức và đi vào sản xuất, kinh doanh có hiệu quả.

Theo ông Nguyễn Tiến Định, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, mục tiêu xuyên suốt giai đoạn tới được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xây dựng trong hỗ trợ phát triển HTX là nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các HTX.

Trong đó, đặc biệt chú trọng đến nâng cao chất lượng hoạt động, hỗ trợ thành viên thông qua việc nâng cao nhận thức của toàn dân về kinh tế tập thể, HTX; đồng thời, tăng cường năng lực của các tổ chức kinh tế tập thể, HTX nhằm phát huy hơn nữa vai trò liên kết, hợp tác, hỗ trợ thành viên và cộng đồng khu vực; tăng cường năng lực cạnh tranh của kinh tế hộ gia đình, nhất là kinh tế hộ nông dân trong điều kiện cơ chế thị trường; cải thiện năng lực sơ chế, chế biến, bảo quản nông sản và nguyên liệu nông sản cho các nhà máy, doanh nghiệp đầu ra.

Năm 2022, chúng tôi được Liên minh HTX tỉnh vận động, hướng dẫn làm thủ tục phát triển lên mô hình HTX kiểu mới. Tuy mới được thành lập và đi vào hoạt động dưới mô hình HTX, nhưng các sản phẩm nông sản sạch chế biến, đóng hộp của HTX Hoàng Trà đã được nhiều khách hàng trong, ngoài tỉnh và khách du lịch biết đến.

Tham gia HTX có rất nhiều cơ hội có mặt tại các buổi hội chợ, các chương trình xúc tiến thương mại do Liên minh HTX tỉnh tổ chức, giúp cho HTX tạo cơ hội xây dựng, quảng bá hình ảnh của mình đến với khách hàng.

Để HTX tồn tại, phát triển, chúng tôi đã tích cực, chủ động nghiên cứu, tìm hiểu, phân tích thị trường, nắm bắt kịp thời nhu cầu của thị trường, tiếp cận với các xu hướng phát triển để có sự chuyển đổi, bổ sung dịch vụ, lĩnh vực kinh doanh phù hợp với thị hiếu người dùng và thị trường. HTX đã mạnh dạn đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ việc mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh.

Hiện nay, để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng về các sản phẩm trà từ các loại hoa và đặc biệt là trà sen, thời gian tới chúng tôi sẽ mở rộng cơ sở sản xuất, đẩy mạnh giới thiệu sản phẩm trên các kênh bán hàng nhằm đưa các sản phẩm nông nghiệp sạch tốt cho sức khỏe người dùng đến với thị trường trong và ngoài tỉnh.

Giám đốc HTX Hoàng Trà Trần Đăng Nhàn

Đây được xem là những định hướng chung cho việc nâng cao năng lực và phát huy vai trò của HTX trong thời kỳ mới. Triển khai vào thực tiễn tại các địa phương, những quyết sách mới, linh hoạt, thậm chí chưa có tiền lệ, nhưng có lợi cho HTX nói chung, xã viên nói riêng cũng đã được rốt ráo thực hiện. Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre Lê Đức Thọ cho biết, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh rất quan tâm và đã có cơ chế, chính sách, chủ trương phát triển tổ hợp tác, HTX.

Hiện hệ thống chính trị cũng đã tích cực vào cuộc. Còn Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre Nguyễn Minh Cảnh cũng khẳng định: Sẽ tiếp tục đổi mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, HTX… Trong đó, tập trung về phát triển nguồn nhân lực, đất đai, tài chính, tín dụng, khoa học-công nghệ, thông tin kinh tế, kỹ năng tiếp thị và nghiên cứu thị trường, đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng,…

Ngoài những đổi mới chung về cơ chế, chính sách, đầu tư về con người nói chung, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Đồng Tháp Võ Phương Thủy cho biết, sở sẽ tham mưu để đẩy mạnh hỗ trợ các đơn vị phát triển thị trường tiêu thụ nông sản thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước.

Đa dạng hóa các kênh tiêu thụ và khai thác tốt lợi thế về thương mại điện tử trong hoạt động kinh doanh để phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm trong và ngoài nước. Tạo điều kiện thuận lợi cho các HTX, tổ hợp tác, doanh nghiệp tiếp cận các chính sách hỗ trợ đầu tư cải tiến máy móc, thiết bị; phát triển bao bì, nhãn hiệu, thương hiệu sản phẩm nông sản Đồng Tháp; thông tin thị trường nông sản.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Phạm S cho biết, tỉnh tiếp tục tổ chức các hội thảo khoa học và xúc tiến thương mại để xác định những sản phẩm lợi thế của tỉnh; tập trung phát triển sản phẩm OCOP, vì đây là sản phẩm giúp HTX xây dựng thương hiệu. Đào tạo nguồn nhân lực, khuyến khích những giám đốc HTX trẻ, có trình độ chuyên môn và thực tiễn, nhanh nhạy trong phát triển thị trường, nhiệt tình trong công tác, am hiểu dự báo xu thế thời đại.

Ở góc độ hẹp hơn, Phó Chủ tịch UBND huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La Phan Quý Dương đề nghị: Để nâng cao năng lực của các HTX, cần tập trung đổi mới, phát triển, nâng cao vai trò, hiệu quả hoạt động của các HTX.

Đồng thời, nhân rộng các mô hình mới, HTX điển hình tiên tiến, sản xuất, kinh doanh hiệu quả và tập trung xây dựng các mô hình HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị sản phẩm hàng hóa chủ lực với quy mô lớn của tỉnh, gắn với tiêu chí số 13 trong Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Những giải pháp tích cực từ Bộ chủ quản và từ các địa phương đã có, tin rằng khi thực hiện được những giải pháp nói trên, HTX nông nghiệp sẽ phát triển lên tầm cao mới, sớm đạt được mục tiêu của chiến lược “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”.